մայրենի

     Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ր կամ ռ։ Վառվռուն, ախորժակ, մրմռալ, բարբառ, խռխռալ, գանգուր, կենսաթրթիռ, թրթուր, կարկառել, երկնակարկառ, սարսուռ, ճանկռել, դռդռալ, արժանի, ճռճռալ, արհամարհել, գրգիռ, խրճիթ, կրծել, խոշոր,խոժոռ, թռվռալ, խռթխռթալ, ծռմռել, փռփռալ, փրփրել, փորփրել, քրքրել։

Տեսակավորող Գլխարկի խոսքում կգտնես. • ուղղագրական սխալները, • կետադրական սխալները:

Գուցե մտածես՝ գեղեցիկ չեմ ես, Եվ կսխալվես, թե տեսածով դատես։ Երդվում եմ կոտրած ճարմանդովս միակ, Որ չկա աշխարհում ինձ նման գլխարկ։ Բայց թե կասկածես ու շատ փնտրտես, Քիթս կկտրեմ ,թե ուրիշը գտնես։ Դեն նետեք բերետ, փափախ ու կեպի՝ Գլխարկներ դատարկ, ապուշ, անհոգի։ Ես եմ այստեղ միայն կարևոր, ամենագետ ու գլխավոր, Գլխարկն եմ ես անզուգական, իմաստուն ու զորավոր։ Տեսակավորող Գլխարկն եմ ես, Գլխարկների արքան հեռատես․ Թե վստահես ու գլխիդ ինձ դնես, Ճակադագիրդ այստեղ կտեսնես։ Դու երբեք ինձնից ոչինչ չես թաքցնի, Դի՛ր գլխիդ վստահ ու մի՛ վարանի։ Կասեմ քեզ շիտակ, թե ուր կգնաս, Ինչ գործեր կանես, ում կընկերանաս։

ՄԱՅՐԵՆԻ ՈՒՂՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով բ, պ կամ փ։

Գաբրիել, սփրթնել, սպրդել, դարպաս, դարբին, շամփուր, երբ, իբրև, խաբել, խարխափել, Հակոբ, համբերել, ջրարբի, համբույր, փրփուր, հապճեպ, հափշտակել, հարբել, նուրբ, շաբաթ, որբ, Սերոբ, ապշել, սուրբ, սրբել, հղփանալ, ուրբաթ, Քերոբ, թպրտալ, աղբանոց, ցայտաղբյուր, եղբայր, ողբ։ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով գ, կ կամ ք։ Անգամ, ավագ, կողպեք, գոգ, երգ, զուգել, թագավոր, վարակել, թարգմանել, կարագ, կարգ, հագնել, հանքափոր, հոգնել, հոգի, հոգնակի, ձագ, ձիգ, տարերք, ճիգ, ճրագ, մարագ, մարգարե, մարգարիտ, փեղկ, տրտմաշուք, փողք, նորոգել, շոգ, ոգի, բազրիք, պատարագ, պարգև, սուգ, արտասուք, փակցնել, թաքցնել, ուրագ., օգնել, Օքսեն, վարուցանք, քսուք., օգուտ։

Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով դ, տ կամ թ։

Աղոթք, արդար, արդեն, արդյոք, արդյունք, թփուտ, արդուկ, բարդ, բերդ., բուրդ, դադար, դրդել, երդիկ, երդ.ում, զարդ, լաջվարդ, զվարթ, լերդանալ, լյարդ, խնդիր, խորդուբորդ, թուղթ, կարդալ, կենդանի, հաղորդել, պատգարակ, մարդ, նյարդ, սթափվել, թատերական, Նվարդ, որդ (ճիճու), որթ(խաղողի վազ), որդի, վարդ, Վարդան, վարդ.ապետ, շքերթ, Վարդգես, վրդովել, օդ, օրիորդ., գնորդ., ժողովուրդ խրտվիլակ, ընդամենը, ընդհակառակը, փարթամ, ընդհանուր, ընդունակ, ընդունել, ընդարմանալ։ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ձ, ծ կամ ց։ Արձակուրդ, ասացվածք, ընդարձակ, ատաղձագործ, գլուխկոնծի, համարձակ, բարձ., բարձել, թխվածք, բարձր, խցկել, առանցք, դաղձ., դարձ, կցկտուր, դեղձ դեղձանիկ, հանդիպակաց, դերձակ, դերձան, խուրձ, ձվածեղ, հանդերձ, հինավուրց, լպրծուն, հարձակվել, համբարձվել, Համբարձ.ում, փայծաղ, որձ, վարձ., ուրց., փորձ, օձ, օձիք։ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ջ, ճ կամ չ։ Աղջիկ, ամբողջ, թարթիչ, աջ, ծխամորճ, առաջ, աճպարար, գոճի, խոճկոր, առաջին, կոճկել, առաջնորդ, արջ, զիջել, թռչել, թրջ.ել, իջնել, կարկաչել, մեջ., միջև, մեջք, ողջ, մուրճ, ողջ.ույն, մահճակալ, առողջ, ոջիլ, կաչաղակ, վերջ.։

Արտագրե՛լ և կետադրե՛լ։ Միշտ էլ հետաքրքրվել եմ բնության բոլոր արարածներով, և դրանցից որն էլ պատահել է, փորձել եմ մանրազնին ուսումնասիրել: Մի օր` տարիներ առաջ` ճահճային թռչունների որսի ժամանակ, մի կրիա գտա և բերեցի տուն: Տանը` պատշգամբի մի անկյունում, նրա համար ստեղծեցի մի հարմար անկյուն` բերելով խոտեր, ճյուղեր ու հարդ: Ինքնամփոփ ու զգույշ են կրիաները, բայց երբ համոզվում են, որ իրենց որևիցե վտանգ չի սպառնում ,պատյանից դուրս են հանում գլուխն ու ոտքերը և քայլում `դանդաղ ու անճոռնի շարժումներ անելով: Փոքր-ինչ ընտելանալուց հետո նույնիսկ կեր են վերցնում ձեռքիցդ: Սակավապետ ու քչակեր կենդանիներ են դրանք. շաբաթներով կարող են ոչինչ չուտել, բայց շատ հեշտ են դիմանում, որովհետև շարժումներ քիչ են անում, և էներգիա քիչ է ծախսվում: Ժողովրդական մի հինավուրց ավանդություն կրիայի դանդաղաշարժությունը բացատրում է նրանով, որ ուր էլ լինի կրիան, իր տան մեջ է, ուստի չի շտապում։

ԲՈՒՔԸ, ԵՐԳԸ, ԵՐԵԽԱՆ

 

Երեխան արդեն հասնում էր դպրոցին։ Վազքից արդեն անցել էր քելքի։ Վախենում էր գլուխը վեր առնի՝ դպրոցը տեսնի սպասվածից հեռու։ Նաև թիփին աչքերին էր խփում, և երեխան գնում էր՝ փալաս կեպին աչքերին քաշած։ 

Դպրոցին, փաստորեն, հասել էր, մնում էր հասնի շեմին։ Չորս պատերի ապահովության հեռանկարից արդեն տաքանում էր։ Կամ լավ թմրել էր։ Այդպես գլուխը կախ գնալու, դեմ էր առնելու դռանը և իրեն հաճելի անակնկալ էր մատուցելու։ 

Երեխան այնքան էր ինքն իրեն ապավինել, այնքան էր մտել ինքն իր մեջ, որ մրմռացող ոտքերը այլևս իրենը չէին։ Նա արդեն ոտքերին օգնել չէր կարող, և ճիշտը դրանց գոյությունը ուրանալն էր։ Եթե ոտքերը իրենը չեն, ուրեմն ցավն էլ իրենը չի, խորամանկում էր երեխան։ 

Ձեռքից եկածը արել էր. գուլպայի ծակ թաթը ձգել, ոտքի տակ էր դրել, ոտքին մեծ, պոռթած կոշիկների ներսը դարման ու քուրջ էր խցկել, ձեռքն ընկածով կապոտել էր, բայց կարծես բան արած չլիներ։ Սառած, անզգալի, պրոտեզի վրա քաշած կոշիկի նման, ուրիշի ոտքին եղածի նման անհաղորդակից կային ու տարօրինակ էլ էր, որ հետը գալիս էին։ Այսինքն, առաջն ընկած գնում էին։ 

Երեխան հասավ դռանը ու դուռը չբացած՝ ներսում էր… Դուռը դեմ ընկավ, ու երեխան ցրտից ոտքից գլուխ դաղվեց։ Ուրեմն, դեռ ներսում չէր։ 

— Հարութ քեռի,— կանչեց,— սառա, Հարութ քեռի։ 

Երեխային թվաց հեռվի՜ց, դանդաղ, միջանցքով գալիս են։ Գալիս—չեն հասնում։ Դռան դեմ անակնկալի եկած երեխան անպաշտպան էր։ Այդքան չզգալու տված ցուրտը, այդքան իրենից վանած, արհամարհած ու չարացած ցուրտը մեկեն, վրիժառու խփել էր երեխային։ Կամքը հաշվարկված էր որոշակի տարածության, որոշակի ժամանակի համար և հիմա իր գործը արել՝ վերացել էր։ Սառնամանիքի դեմ նոր խաղ սկսել չէր լինի, և կամազուրկ մարմինը ցրտի բերանը տված՝ երեխան տղամարդավարի մղկտում էր։ Ու ամեն պահ ներսում հայտնվելու հույս ուներ։ 

Դռան փեղկը հույսով ետ գնաց ու դխկոցով դեմ առավ նիգին։ 

— Էսքան շուտ ո՞ւր ես եկել, այ լակոտ։ 

Հանգը այնպես չէր, թե՝ այ որդի, բա դու մեղք չե՞ս, բա դու քուն ու դադար չունե՞ս… Ձայնը քնահարամ եղած հարբածի չարություն ուներ, բայց երեխան չարությունը բիձու փնթփնթոց հասկացավ։ 

Լավ մարդուն նեղություն տալու համար երեխան մեղավորություն զգաց և արդեն որպես ներս մտած՝ բացատրեց, արդարացավ. 

— Հարութ քեռի,— ասաց,— վազելով եմ եկել՝ շուտ հասա։ 

— Իմ գործը չի, Ավագը կարգադրել է չթողնեմ։ 

Երեխան կարծեց լավ չարդարացավ։ 

— Ավագը չի իմանա, Հարութ քեռի, կմտնեմ նստարանի տակ։ 

— Գնա ձեր թախտի տակ մտի,— ասաց։ 

Երեխան կարծեց՝ հոգու հետ խաղ են անում։ Կարծեց՝ հետագա վայելքն են ձգելով քաղցրացնում։ 

— Ավագը իմ մոր քեռու տղեն է, Հարութ քեռի, բաց արա։ 

— Գնա, գնա,— ասաց,— մի անգամ էլ ետ վազի, արի, ժամը կգա։ 

Երեխան առաջին պահ չհավատաց, բայց հեռացող ոտնաձայնը իրոք հեռանում էր։ Երեխայի խելքը մտավ, որ, ուրեմն, ճիշտը տուն գնալ—դառնալն է։ Եթե դուռը չեն բացում, ուրեմն ճիշտը դա է, ու իր լավն են ուզում։ Բայց բուքը, մութը, բքից սսկված, տեղները չմատնող շները… Երեխան դպրոցի մատույցներում ձեռքի փայտը վախի հետ շպրտել էր՝ ո՞նց գտներ։ Հետո, ախր, ո՞նց կարող էր տուն գնալ—դառնալը ավելի հարմար լինել։ Իսկ եթե հարմար չէ, դուռն ինչո՞ւ չբացեցին… Երեխայի միտքն էլ էր սառչում։ Իսկ ոտքերը ինքնաբերաբար դոփդոփում էին։ Երեխան արդեն պարում էր։ Բայց ուսը գցած շորի պայուսակը լնգլնգում էր, և գրպանիկի թանաքամանը կարող էր շուռ գալ։ Երեխան ձախ ձեռքը հանեց թևատակից, շորի վրայից բռնեց թանաքամանը, բութ, սառչող մատով խցեց բերանը։ Հիմա կարող էր ապահով թռչկոտել։ 

Ձախ ձեռքն էլ ոտքերի հետ սառչում էր։ Ականջներին երեխան կամքի գերագույն լարումով ձեռք չէր տալիս. տրորեր՝ մղկտոցը սաստկանալու էր։ Միտքը ցրտից, ցավից շեղել էր պետք։ Մի բան անել պետք էր։ Հիշեց, որ գրպանում հացի կտոր կա, աջ ձեռքն էլ թևատակից հանեց, կոխեց գրպանը՝ լիքը ձյուն էր, ձյան տակ հացը քարացել էր։ Եվ երեխան սկսեց երգել. 

Այսքան ուրախ կյանքը մեր ընկեր էսինչն է տվել, 

Այսքան ուրախ կյանքը մեր ընկեր էսինչն է տվել… 

— Սովից ցնդել ե՞ս, այ լակոտ։ 

Երեխան քարացավ։ Ամոթից մի երկվայրկյան նույնիսկ տաքացավ։ Իր երգելը երգեցողության դասատուն անգամ լսած չկար, իսկ սա Ավագն էր։ Երեխան կուչ եկավ ու սպասում էր, որ վզակոթին տան։ Միաժամանակ սպասում էր դուռը բացվելուն։ Լարումից երեխան մի քիչ էլ տաքացավ։ 

 

 

•     Բլոգում գրավոր պատասխանում ենք հարցերին: 

o     Ինչպիսի՞ն էր երեխան, կբնութագրես նրան և կհիմնավորես բնութագրումներդ: 

Երեխան շատ խելոք էր և միամիտ։ Երբ ուսուցիչը նրան հետ է ուղարկում, նա լսում է և հետ գնում։ Կարծում եմ, որ երեխան  միամիտ էր, քանի որ նա մտածում էր, որ սեփական ոտքերը իրենը չեն, ուրեմն ցավն էլ իրենը չէր ։ Ես կարծում եմ, որ սա ոչ թե խորամանկություն է, այլ միամտություն է։ 

Ինչպիսի՞ն էր Հարութ քեռին, կբնութագրես նրան և կհիմնավորես բնութագրումներդ: 

Հարութ քեռին շատ անխիղճ Էր, որովհետև նա այդ ցրտին երեխային թողեց դրսում և նրան ասաց, որ նա գնա և նորից վերադառնա։  Հարութ քեռին նաև  շատ խորամանկ էր, քանի որ նա երեխային միամտացնում է, տղային ուղարկում է հետ ։ 

Ճի՞շտ վարվեց Հարութ քեռին երեխայի հետ: Պատասխանդ կհիմնավորես: 

Ո՛չ, Հարութ քեռին ճիշտ չվարվեց երեխաի հետ, նա  չպետք է այդպես վարվեր,  քանի որ երեխան կարող էր հիվանդանալ և մահանալ։ 

Ի՞նչ կասես երեխայի երգի մասին: 

Տղան միայնությունից սկսեց երգել։ Չնայած ցուրտ էր, բայց նրա երգի մեջ <<ուրախ>> բառին ենք հանդիպում։ Երեխան փորձում էր երգի միջոցով մոռանալ իր վատ կյանքի և ցրտի մասին։  

Ինչպե՞ս կբացատրես պատմվածքի վերնագիրը: 

Վերնագիրը մեզ հուշում է, թե ինչի մասին  է լինելու պատմվածքը։ Այդ երեք բառերի շուրջ էլ տեղի են ունենում գործողությունները։  

 

  Ընտրում ենք թեմաներից մեկն ու պատմվածքի մասին աշխատանք գրում 8-10 նախադասության սահմաններում: 

Երեխայի կերպարը Վանո Սիրադեղյանի «Բուքը, երգը, երեխան» պատմվածքում 

Այս պատմվածքի բոլոր գործողությունները կատարվում եներեխայի կերպարի շուրջ: Երեխան կարծում էր, որ եթե շուտ  հասնի դպրոց, ապա ամեն ինչ  լավ կլինի։ ՍակայնՀարութ քեռին ՝պահակը, անբարեխիղճ վարվեց նրա հետ. չթողեց երեխան ներս մտնի ։

Երեխան սկսեց արդարանալ ։ 

Կարծում եմ, որ հենց այստեղ երեխան գտնվում էանօգնական վիճակում։     

  

Տրված բառերը նախադասությունների մեջ գործածի՛ր ուղղակի և փոխաբերաբար: 

o     Արևոտ, սառը, շողալ, լողալ: 

o     Կոտրել, ճյուղ, ծանր, թեթև, ծով, սև, ոսկի: 

Նա արևոտ տղա է:

Այսօր արևոտ օր է:

Նա սառը բնավորություն ունի:

Նրա ապուրը սառն է:

Ուրախությունից շողում էր:

Արևը շողում է երկնքում:

Շենքը լողում էր լույսերի մեջ:

Ես լավ եմ լողում:

Կոտրվեց նրա սիրտը:

Կոտրեցի ամենագեղեցի ափսեն:

Ճանապարհի մի ճյուղը տանում է Սյունիք ։ 

Ճանապարհին կար մի ճյուղ:

Ծանր էր նրա բնավորությունը:

Այս սեղանը շատ ծանր է:

Թեթև էր տղայի հոգին:

Իմ թութակը շատ թեթև է:

Սիրում եմ ծովի ափը:

Աղջկա աչքերը ծավ էին:

Նրա մազերը սև էին:

Սև մտքեր ունր:

Ոսկին թանկարժեք մետաղ է:

Նա ոսկի բնավորություն ուներ:

Մայրենի Առաջադրանքների փաթեթ

1. Նշված բազմիմաստ բառերը տարբեր իմաստներով գործածել երկուական նախադասություններում:

• Մայր

1 Մայր հայաստանը մեր կարիքն ունի։

2 Ես սիրում եմ իմ մայր լեզուն ։

• Տուն  

    Իմ տունը քանդվեց ։

   Հայաստանը իմ տունն է ։  

      Հաց  

1 Օրվա հացին կարոտ էր մնացել։

2  Դու դեռ պետք է շատ հաց ու պանիր ուտես․․․

• Քար

Ես քար կտրեցի նրա ձայնից:

Նա քար գցեց իմ բախտին:

• Խիստ

Խիստ հայացքով նայեց թշնամուն ։

Խիստ մարտեր են ընդանում պատերազմի դաշտում:

• Գլուխ    

Սարի գլխին շողաց արևը։  

Գրքի երկրորդ  գլուխը ավելի հետաքրքիր էր։

2. Գրել հինգ մենիմաստ բառ, որ կապված են քո առօրյայի, քեզ հետ:

    Ես ,դու , սեղան, փայտե, թթվածին:

3. Գրել այն հատկանիշները, որոնք պարտադիր են բառի համար:

• Իմաստ

• Հնչյուն( հնչյունախումբ)

• Շեշտ

4. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով է կամ ե։

• Անէական, անպատեհ, առօրեական, անվրեպ, գոմեշ, գրեթե, դողէրոցք, ելևէջ, երբևէ, երբևիցե, էլեկտրաէներգիա, էմալե, ինչևէ, ինչևիցե, լայնէկրան, խեցի, կրետ, հէկ, հապճեպ, հյուլե, հնէաբան, մանանեխ, մանրէ, որևէ, որևիցե, պոեմ, սեթևեթել, վայրէջք, տիեզերք, տոթակեզ, քրիստոնեական։

5. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով օ կամ ո։

• Ականջօղ, ամանորյա, ամենօրյա, անօգնական, անօթևան, անորոշ, ապօրինի, արծաթազօծ, բացօթյա, բնօրրան, գազօջախ, գիշերուզօր, գիշերօթիկ, զորք, լավորակ, կեսօր, հանապազօրյա, հոգս, հօդս ցնդել, հոտնկայս, մեղմօրոր, մեղմորեն, միօրինակ,, նախօրոք, ոսկեզօծ, ջրօրհնեք, վաղորդայն, վաղօրոք, տասնօրյակ, տարորոշել, տափօղակ, օրըստօրե, օրորել։

6. Պատմել կարդացած գրքերի մասին, գրել, թե ինչու է կարևոր ընթերցելը:

6-րդ վարժությունը գրված չէ:

7. Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից մեկով:

• Նրա ստեղծած զարդանկարը հնագույն արվեստն է հիշեցնում: (Նկարազարդ, զարդանկար)

• Ծննդյան օրը փոքրիկին նկարազարդ մի գիրք նվիրեցին: (Նկարազարդ, զարդանկար)

• Հագին նախշազարդ կտորից սովորական զգեստ էր, որ նրան շատ էր սազում: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

• Տաճարի զարդանախշում արտացոլված է մեր երկրի բնությունը: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

• Նրա գրամեքենան ամբողջ ցերեկը չխկչխկում էր: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

• Ինձ մեքենագիր էջեր տվեց ու խնդրեց, որ անպայման կարդամ: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

8. Յուրաքանչյուր շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր և կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր: Նշի՛ր, թե ինչ հնչյունափոխության կատարվեց: Օրինակ` լուսերես֊ույ֊ու։

• ա) Լույս, թույն, կենդանի, տեր, մեջ, ուղի, անուրջ, կամուրջ, կատու:

• բ) Ություն, բար, վոր, ակ, ել, երես, ազգի, ուկ, կից:

Լույս- լուսերես -ույ-ու

Թույն-թունավոր-ույ- ու

Կենդանի-կենդանություն-«ի»-ն սղվել է

Տեր-տիրել-ե-ի

Մեջ-միջուկ-ե-ի

Ուղի-ուղեկից -ի-ե

Անուրջ-անրջել- «ու»-ն սղվել է

Կամուրջ-կամրջակ-«ու»-ն սղվել է

 Կատու-կատվազգի-ու-վ:

9. Ստեղծագործում ենք՝ ընտրելով թեմաներից մեկը.

• Կորած բառը

• Կարևոր բառը

• Երբ բառերն անզոր էին

• Սպասված բառերը

• այլ

                       Կորած բառը

Կար-չկար, մի բառ կար։Նրան ես էի ստեղծել։ Այն շատ գեղեցիկ էր հնչում։ Մի օր ես ու իմ ընկեր բառը գնացինք անտառ։ Անտառը շատ գեղեցիկ էր, կանաչ, բուրավետ։ Շատ հետաքրքիր էր անտառում: Ես պատահաբար կորցրի իմ բառը։ Ես շատ էի տխրել, քանի որ այն իմ ստեղծած առաջին և վերջին բառն էր։

Արևի մոտ

  1. Կգրես պատմվածքից ստացած տպավորություններիդ մասին:
    Պատվածը շատ հետաքրքիր էր և հուզիչ։ Պատմվածքը սովորեցնում է, որ պետք է հովիվի նման բարի լինել:
  2. Կբնութագրես ներկայացված մարդկանց երկու աշխարհները:
    Պատմվածքի մեջ տեսնում ենք երկու տարբեր աշխարհներ ունեցող մարդկանց։ Հարուստը չօգնեց տղային , ով ընտանիք չուներ, բայց հովիվը , այսինքն՝ աղքատն օգնեց տղային ։
  3. Կգտնես քեզ համար անծանոթ ու անհասկանալի բառերի բացատրությունները: Չունեմ անծանոթ բառեր ։
  4. Կա՞ն ստեղծագործություններ կամ հերոսներ, որոնց հիշեցիր ու նմանեցրիր այս պատմվածքին ու կերպարներին: Այո՜: Թումանյանի «Խելոքն ու հիմարն»: Այս ստեղծագործության մեջ նույնպես երկու տարբեր աշխարհներ ունեցող մարդկանց ենք տեսնում:
  5. Իմ հայացքը ստեղծագործությանը (ընտրելով այս թեմաներից մեկը՝ կարող ես վերլուծել ստեղծագործությունը, առանձնացնել քեզ համար կարևորը, առանձին կերպարի, համեմատել քեզ ծանոթ այլ ստեղծագործությունների ու կերպարների հետ և այլն)

Հովիվը և իր ընտանիքը

Հովիվը շատ բարի էր և շատ էր սիրում երեխաներին։
Նրա բարությունը երևում է այն ժամանակ, երբ օգնում է տղային և տանում է իրենց տուն ։ Նա անգամ տարբերություն չէր դնում իր սեփական երեխաների
և տղայի միջև։ Նույն բարությունը նկատում ենք
հովվի կնոջ կողմից. Նա տղային վերաբերվում է իր սեփական որդու նման ։

  1. Կընտրես և կստեղծագործես: Ստեղծագործական աշխատանքների թեմաներ.
    • Խիղճը
    • Մեծ աշխարհ, տարբեր մարդիկ…
    • Բուժիչ հոգատարությունը
    • Մենախոսություն կարևորի մասին
    • այլ (կարող ես քո տարբերակն առաջարկել)

Խիղճը

Մարդու խիղճը ամենակարևոր գծերից մեկն է: Խիղճն է թելադրում, որ մարդ բարի լինի և վատություն չանի ուրիշներին: Կարծում եմ, որ բոլոր մարդիկ էլ խիղճ ունեն, բայց քանի որ մարդիկ տարբեր են, այդ պատճառով էլ տարբեր մարդկանց մոտ տարբեր ձև կարող է դրսևորվել:
Ես, ապրելով Չինաստանում, կարող եմ ասել, որ հայերը ավելի խղճով են, քան չինացիները: Օրինակ, երբ նրանք անխղճաբար են վերաբերվում շների հետ և ուտում նրանց միսը: Իսկ հայերը ընկերություն են անում շների հետ: Այսպիսով, կարող եմ ասել, որ բոլոր մարդիկ իրենց հոգու խորքում ունեն «խղճի խայթ»:

  1. Պատրաստում ենք տեսանյութ կամ ձայնագրություն, որտեղ ընթերցում ենք այս ստեղծագործությունը:

առաջադրանքները

  1. Կետերի փոխարեն գրի՛ր յա, իա կամ եա: Բառարանով ստուգի՛ր՝ ճի՞շտ ես գրել
    1. Միմյանց, քվեարկություն,  որդյակ,  յասաման,  քիմիական,                    հեքիաթային,  ոսկյա,  հրեական,  դաստիարակություն,  սենյակ,  կրիա,  Անդրեաս,  Եղիազարյան,  կյանք: 
  2. Որտեղ պետք է, կետի փոխարեն յ գրի՛ր
    1.  Հայացք,  հայելի,  հոյակապ,  միացում,  ձիարշավ,  տիեզերական,  փակեի,  կայարան,  խաբեություն,  էի,  գնայի,  բուեր, տղայի,  Մարոյի: 
  3. Կետերը փոխարինի՛ր ր կամ ռ տառով (հարկ եղած դեպքում օգտվի՛ր ուղղագրական բառարանից):
    1. Արծիվ, առյուծ, մրմուռ, մարմար, մրմռոց, փրփրել, բարբարռել, արհամարհել, բարձ, պառկել: 
  4. Գտիր հնչյունափոխված արմատների անհնչյունափոխ ձևերը:

Կիսատ-կես

հրեղեն-հուր

առվակ-առու

կաղնուտ-կաղին

կուտակել-կույտ

գծագիր-գիծ

փոշեկուլ-փոշի

բուրավետ-բույր

իջնել-էջ

մամռապատ-մամուռ

  • Փոխիր տրված բառերի մուգ գրված տառերը և ստացիր նոր բառեր:
    • Գիրկտանձ,մանր,  կարագ, լոր, մարդ
  • Փակագծերում նշված բառերից ընտի՛ր ճիշտը և տեղադրի՛ր նախադասությամ մեջ:
    • Երեկոյան բառաչում էին մարգագետիններից տուն եկող կովերն ու հորթերը:Գառնուկը հուսահատությունից մայում էր։Մի կատաղի քամի շառաչեց այնպիսի սաստկությամբ, որ հնօրյա ծառերն արմատից սկսեցին տատանվել:Ծանր ու հին փայտյա դուռը անընդհատ ճռնչում էր :Գեղջուկի և երկրագործի համար սկսվել էր հողային աշխատանքների եռուն շրջան:Այդ եռանդուն ծերուկը զարմացնում էր բոլորին:Միայն սայլերին լծված ձիերի խրխնջյունն էր մերթընդմերթ ընդհատում լռությունը:Արքայական նժույգները սպասում են իրենց հեծյալներին:Քո պատմած դեպքը սովորական հնարանք է, այլ, ոչ թե իրականություն:
    • Տղան տարբեր հնարքներ է գործածում աղջկա սիրտը շահելու համար:
  • Բառակապակցության  իմաստն  արտահայտիր  մեկ  բառով:
    • Թագավորական աթոռ.  —    գահքաղաքամերձ բնակավայր -արվաձանվատ լուր հաղորդող -գուժկան ,ձիերի խումբ- երամակհաճելի հոտ- բույրկովերի խումբ- նախիրձկների խումբ- վտառ
    • մեղուների խումբ- պարս
  • Փակագծերում  տրվածներից  ընտրիր  փոխաբերական  իմաստ  ունեցող  բառը:
    • Բնակատեղին  հետզհետե  ընկղմվեց  ամենակուլ  խավարի մեջ:Ձորի վրա ծիծեռնակի   տխուր բույնն էր  կախվել  անպաշտպան:Տխուր երկնքից  անձրևն  էր   մաղում շիկացած  հողին:Դու եկար սպիտակ շորերով, երբ վշտահար երեկոն էր  իմ սրտում:
    • Կանաչների  միջով  հևասպառ  հոսում  էր վրդովված գետակը:
  • Երկու շարքից առանձնացնել դարձվածքն  ու նրա բացատրությունը:
    • Ականջին օղ անել-  մտապահել,  ահը սիրտն ընկնել-երկյուղե,  անվանը մուր քսել-անարգել,   անդանակ մորթել- տանջել,  առյուծ կտրել-խիզախանալ,  բռունցք  թափ  տալ- սպառնալ,  արձան կտրել- քարանալ, բախտը  ժպտալ- հաջողվել, բառերը  քամուն  տալ- շատախոսել, բերանը  բաց  մնալ- հիանալ:
    • Շատախոսել,  հաջողվել,  տանջել,  մտապահել,  հիանալ,  քարանալ,  սպառնալ,  երկյուղել,  խիզախանալ,  անարգել: 
  • Տրված  բարդ  բառերի  առաջին  բաղադրիչները  փոխելով՝ ստացիր  նոր  բառեր։
    Բարձրագագաթ-ցածրագագաթ,
  • քաղցրաձայն-ցածրաձայն
    օրագիր-սևագիր
    ցատկահարթակ-թեքահարթակ
  • հոռետես-բարետես
  • գինետուն- մանկատուն
  • գործընկեր-դասընկեր

Իմ ընկերը

                   Իմ ընկերը

Ես ունեմ մի լավ , նա շատ բարի է։

Նա ցածրահասակ է , ունի սև աչկեր ,

 Փոքրիկ բերան, երկար մազեր։

Նա շատ է սիրում շուն և կատու պահել ,

Նա շատ խելացի է ,  երեկ՝  մայիսի

20-ին ,նրա ծնունդն էր , և մենք մի քանի

Դասարացիներոմ  միասին գնացել էինք

Ռեստորան  և լավ ժամանակ էինք անցկացրել ։ Մենք շատ խաղեր էինք

խաղացել։    Նրա անունն է Լինդա։

մանուկխանը

Ավանդություն

Ինչպես մեծերի մեջ կան տխմար և իմաստուն մարդիկ, մանուկների մեջ էլ կան տխմարներ ու իմաստուններ։ Իմաստությունը հասակից կախումն չունի, այդ մի շնորհք է, որ Աստված նրան է տալիս, ում ընտրում է ինքը։ Այսպիսի ընտրվածներ շատ քիչ են լինում թվով։ Ամեն մարդ կարող է իմաստությունը սիրել, իմաստասեր լինել, բայց ո՛չ իմաստուն։ Սողոմոն իմաստունը տասներկու տարեկան ժամանակ արդեն իմաստուն էր։ Դանիել մարգարեն նույնպես իմաստուն էր շատ փոքր հասակից։ Այսպիսի իմաստուն մանուկներ հայոց մեջ ևս շատ են եղել։ Եվ թեպետ դրանց պատմությունը հեքիաթների կարգն է ընկել, բայց ճշմարիտ եղած բաներ կան։ Ահա՛ այդպիսի մի մանուկի պատմություն պիտի անեմ։

* * *Թիֆլիս քաղաքի փողոցով մի մարդ էր գնում դեպի քաղաքի շուկան՝ ձվով բարձած մի էշ առաջը գցած։ Նրա հետևից էլ մի ուրիշ մարդ մի գիժ եզն էր առաջն արած տանում դեպի սպանդանոց։ Եզնատերը բղավում է իշատիրոջը.

— Իշիդ կապը բռնի՛ր, մի կո՛ղմ քաշվիր․ եզս գիժ է, հարու կտա[1]։

Մի քանի անգամ կանչում է այսպես, բայց իշատերը չլսելն է դնում, մինչև եզը հասնում է և իր եղջյուրներով զարկում կթոցներին ու վայր գլորելով կոտրտում ձվանը։ Այս ժամանակ իշատերը բռնում է եզնատիրոջ օձիքը և տանում դատարան։

Այս դեպքին ներկա էին շատ մանուկներ և նայում էին նրանց կռվին։ Մանուկներից մեկը՝ մի աշխույժ և կայտառ երեխա, երբ տեսավ, որ դրանք դատաստանի են դիմում, նրանց հետևից կանչեց.

— Եզնատերը համրանա՛, եզնատերը համրանա՛։

Այս խոսքն իմացավ եզնատերը և, երբ դատավորի մոտ գնացին, իշատերն իր գանգատն արավ, վնասը պահանջեց, դատավորը դարձավ եզնատիրոջը և հարցրեց, թե ի՞նչ ունի ասելու, նա իրան համր ձևացրեց և ձեռքով հասկացրեց դատավորին, որ լեզու չունի։

— Այս մարդը համր է,— ասաց դատավորը,— դու վկաներ բեր, որ քո գանգատը ուղիղ է։

— Տե՛ր իմ,— պատասխանեց իշատերը,— սա սուտ է համր ձևանում, ընդհակառակն՝ քանի անգամ բղավեց հետևիցս, թե՝ մի կո՛ղմ քաշիր էշդ, եզս գիժ է, հարու կտա…

— Շա՛տ լավ, ինչո՞ւ ուրեմն չկատարեցիր այդ մարդու ասածը, ուրեմն, էլ ի՞նչ ես ուզում սրանից։

Հետո դատավորը եզնատիրոջը հարցրեց, թե՝ ինչո՞ւ է համրանում, քանի որ խոսել գիտե։

— Տե՛ր իմ, այս իմ խելքի բանը չէր,— պատասխանեց եզնատերը,— այլ՝ Աստուծո ողորմությունն էր, որ ինձ վրա հասավ մի երեխայի բերանով։ Երբ որ այս մարդը ինձ քաշքշելով ձեզ մոտ էր բերում, մի շնորհալի մանուկ կանչեց հետևիցս. «Եզան տերը համրանա՛»։ Ես էլ նրան լսելով համրացա, և ահա, ինչպես տեսաք, այդ մարդն իր բերանով խոստովանեց, որ ես քանի անգամ կանչեցի իրան, թե՝ էշդ մի կո՛ղմ քաշիր, եզս գիժ է։

— Շա՛տ լավ, գնա՛,— ասաց դատավորը,— դու արդար ես. միայն՝ այն երեխային ուղարկիր ինձ մոտ, ես կուզեմ տեսնել նրան։

Այս դեպքից հետո հայտնի եղավ շատերին, որ իրանց մեջ մի իմաստուն մանուկ կա, և ով որ տեսնում էր նրան՝ գլուխ էր վայր բերում, ինչպես մեծ մարդու, և հարգում ու պատվում նրան, ինչպես Աստուծո ընտրածի։

* * *Բուն բարեկենդանի կիրակի երեկոն էր։ Ամեն տանը մեծ խնդություն և ուրախություն կար։ Տխուր էր միայն քաղաքի մեջ մի նշանավոր կին՝ իր աղախնու և երեխանց հետ։ Դրանք ոչինչ չունեին ուտելու։

Տիկնոջ մարդը երևելի հարուստ վաճառական էր։ Երկար ժամանակ էր, ինչ որ հեռացել էր քաղաքից և կնոջ համար ապրուստ չէր ուղարկել։ Կինն սկսել էր տան կայքը քիչ-քիչ ծախել և նրանով կառավարվել էր մի կերպ, վերջն սկսել էր ձեռագործություն անել, բայց դրանով այնքան վարձատրություն չէր ստանում, որ բավական լինի իր ապրուստին։ Այդ օրվա ձեռագործին ընդամենը երկու շահի[2] էին տվել, մի շահու յուղ ու հաց էր առնուլ տվել, խաշու[3] շինել, մի շահու էլ՝ խունկ ու մոմ։

Այս տխրալի րոպեին մեկ էլ հանկարծ դուռը թխկթխկացրին։ Կնոջ ամուսինն էր նա, որ նոր էր եկել օտարությունից։

— Ո՞վ ես,— հարցնում են ներսից, բայց մարդը խորամանկությամբ իր անունը չի տալիս, իր կնոջ հավատարմությունը փորձելու համար։

— Ես եմ,— ասում է,— ի՞նչ եք հարցնում, մի՞թե չեք ճանաչում։— Եվ այս ասում է ձայնը փոխած։

Հարցնողը աղախինն էր, իսկ կինը բաց էր արել պատուհանը, որ եթե օտար մարդ լինի ներս եկողը, իսկույն ինքն իրան վայր գլորե տան երրորդ հարկից։ Այնքան տարի խեղճություն էր քաշել, բայց ոչ ոքի հայտնած չէր իր չքավորությունը, արատավորած չէր իր մաքուր անունը, լավ էր համարել մեռնել, քան թե որևէ անպատվություն բերել իր անվանը։ Մարդը երբ համոզվեց, որ օտարի առջև իր դուռը փակ է եղել, նոր հայտնեց իր անունը իր սեփական ձայնով, թե՝ ես Ավագն եմ, և դուռն իսկույն բացվեց իր առջև։

Ներս գնաց տուն, բարևեց կնոջը՝ չորս կողմին նայելով, և տունն անշուք ու ամեն զարդ ու զարդարանքից զուրկ գտնելով՝ մնաց ապշած, թե այս ինչ է նշանակում։

— Այս ի՞նչ բան է, ինչո՞ւ եք այսպես,— հարցրեց։

— Դո՛ւ ողջ լինիս,— ասաց կինը,— ի՞նչ է եղել։

— Զարմանում եմ,— ասաց մարդը,— մի՞թե մեր այսինչ ծառան քեզ չի հասցրել իմ ուղարկած գոհարը։

— Ոչինչ չեմ ստացել նրանից,— ասաց կինը.— բայց նա այժմ այլևս ծառա չէ, այլ՝ քաղաքիս առաջին հարուստն է. տներ է շինել հոյակապ պալատների նման, շինել է և մի մեծ եկեղեցի իր անունով, թագավորի առաջին սիրելին է այժմ։

— Հասկացա՜. ուրեմն, իմ ուղարկած հարստությունը իրան է սեփականել և ձեզ մատնել այս թշվառությանը։ Շա՛տ լավ, ես կիմանամ, թե վաղն ի՛նչ օյին կբերեմ նրա գլխին։ Հիմա դատարկեցե՛ք խուրջինս[4], այնտեղ ուտելու բան շատ կա, այս երեկոյիս բավական է մեզ. վաղն Աստված ողորմած է։

Մյուս օրը մեծ պասի երկուշաբթի օրն էր։ Քաղաքի բոլոր թաղերում մի-մի խանություն էին հաստատել, և մեծ-մեծ աղա մարդիկն անգամ բուրդը դուրս մուշտակներ էին հագել, փափախները՝ նույնպես, երեսներին ալյուր քսել, շրջապատվել փառաշներով[5], որոնք նույնպես ծաղրական շորեր էին հագել։ Ամեն անցնողի կանչում էր խանը և, մի բանում մեղադրելով, նրանից մի տուգանք էր առնում։ Այս խաներից ամենից նշանավորը Մանուկ-խանն էր։

Մեր իմաստուն մանուկին խան էին շինել, և նա դատաստան էր անում ոչ ծաղրածությամբ, այլ՝ բոլորովին լուրջ կերպով։ Բոլոր մեծ ու փոքր մնացել էին հիացած՝ տեսնելով, որ մի տասներկու տարեկան պատանի մարդկանց սրտերի խորքերն է թափանցում, նրանց վատ արարքները երեսներին զարկում և հրամայում իր փառաշներին, որ ծեծեն անխնա և որոշած տուգանքն առնեն։ Բայց և շատերին, որոնք զրկված էին, խեղճ էին և թշվառ, նրանց էլ կանչում էր, մխիթարում, խրատում և հավաքած տուգանքներից մի բան տալիս, որ տանեն իրանց պակասությունը հոգան։

Հենց ա՛յս միջոցին Մանուկ-խանը նկատեց, որ մի մարդ, երեսի գույնը նետած՝ անց է կենում շտապ-շտապ, բռունցքը սեղմելով և պռոշները կծոտելով։ Իսկույն հրամայեց իր փառաշներին, որ բռնեն այն մարդին։ Մարդին բռնեցին և բերին Մանուկ-խանի առջևը կանգնացրին։ Այս մարդը Ավագ վաճառականն էր։

— Ի՞նչ մարդ ես դու և ո՞ւր ես գնում այդպես կատաղած,— հարցրեց Մանուկ-խանը։

Վաճառականը, տեսնելով, որ սա հանաք չի անում և պատրաստ է մինչև անգամ ծեծել տալու, ասաց.

— Խա՛ն, գլխիդ արևիդ մատաղ, ես մի գանգատ ունիմ, արդար դատաստան արա։ Այսինչ ժամանակ այսինչ մարդու ձեռքով ես Բաղդադից մի հրաշալի գոհար ուղարկեցի իմ կնոջ համար։ Երեկ երեկոյին եկա և իմացա, որ մարդը իմ ամանաթս տեղ չի հասցրել։ Այսօր գնացի իրան ասացի, նա թե՝ ես տվել եմ կնոջդ, նա որ շռայլ լինի և վատնե՝ ես ի՞նչ մեղավոր եմ։ Եվ սկսեց կնոջս վրա վատ-վատ բաներ խոսել։ Գնացի թագավորին գանգատվեցի, թագավորը կանչեց նրան, նա էլ՝ իր հետ երեք վկա բերավ, որոնք միաբերան հաստատեցին, որ մարդն իմ գոհարը տվել է կնոջս։ Ի՞նչ է մնում ինձ անել այժմ, թե ո՛չ մահու չափ պատժել կնոջս։ Ահա՛ և այն մարդիկը, որոնք անցնում են։

— Շա՛տ լավ,— ասաց Մանուկը։— Գրագիրնե՛ր, գրեցե՛ք այս մարդու գանգատը, իսկ դուք, փառաշնե՛ր, բռնեցե՛ք այն չորսին էլ և բերե՛ք այստեղ։

Փառաշները բռնեցին երբեմնի ծառա, իսկ այժմ՝ քաղաքի աղաներից մեկին և նրա երեք վկաներին։ Մանուկ-խանը հրամայեց, որ վկաներին հեռացնեն իրարից և ջոկ-ջոկ սենյակում փակեն։ Հետո դառնալով թազա հարուստին՝ ասաց.

— Այս մարդը քեզ ի՞նչ գոհար է տվել, ի՞նչ գույն ուներ, ի՞նչ ձև ուներ, ի՞նչ մեծություն, ի՞նչ ծանրություն և ի՞նչ զորություն։

Մարդն ասաց, որ գոհարը մի քար էր՝ կատվի աչքի չափ և նման։ Ցերեկը խավար էր երևում, իսկ գիշերը փայլում էր։ Թե ի՞նչ ծանրություն ուներ՝ չգիտեմ, չեմ կշռել, և թե ի՞նչ զորություն ուներ՝ նույնպես չգիտեմ, չեմ փորձել։

— Դո՛ւ ասա. ի՞նչ զորություն ուներ գոհարը,— հարցրեց վաճառականին։

— Իմ գոհարն այն զորությունն ուներ, որ ինչ դատարկ քսակում էլ դնեիր, իսկույն ոսկով կլցվեր,— պատասխանեց Ավագը։

— Շա՛տ բարի։ Իսկ դու ի՞նչ արիր այն գոհարը, հանձնեցի՞ր տիրոջը,— հարցրեց մեղադրվողին։

— Այո՛, հանձնել եմ,— պատասխանեց թազա հարուստը։

— Շա՛տ լավ, տարե՛ք սրան մի առանձին սենյակ և բերե՛ք վկաներից մեկին։

— Դու տեսա՞ր,— հարցրեց վկային,— որ այն մարդը այս մարդու կնոջը հանձնեց սրա ուղարկած ամանաթը։

— Այո՛,— պատասխանեց վկան։

— Ի՞նչ բան էր։

— Քար էր։

— Ի՞նչ ձև ուներ։

— Կլոր էր։

— Ի՞նչ գույնի քար էր։

— Սպիտակ։

— Ի՞նչ մեծություն ուներ։

— Ահա՛ այսչափ կլիներ,— ասաց նա՝ ցույց տալով իր ձեռքի բռունցքը։

— Թանա՛ք քսեցեք սրա ամբողջ բռունցքին, և նրանով թող դրոշմե թղթի վրա քարի մեծությունը։

Հրամանը կատարվեց։ Թազա հարուստը, սուտ վկաներ վարձելով՝ նրանց ասել էր, որ քար է եղել իր ստացածն ու տվածը, բայց մոռացել էր ասել, թե ինչպիսի՛ քար էր։

— Հիմա տարե՛ք սրան իր սենյակը և մյուս վկային բերե՛ք։

Մյուս վկան էլ ցույց տվավ, որ քարի մեծությունը մի թաթաչափ էր, ձևը տափակ էր, գույնը՝ սև։

Երրորդ վկան ցույց տվավ, որ քարի մեծությունը եղունգի չափ էր, գույնը՝ կարմիր, ձևը՝ քառանկյունի։

Մանուկ-խանն այս ամենը գրել տվավ և հետո բոլորին երես առ երես բերելով՝ կարդաց ամենքի ցուցմունքները։ Սուտ վկաները սարսափի մեջ ընկան, ամանաթ ուրացողը ամոթահար եղավ։

Բոլոր հանդիսականները միաձայն գոռացին.

— Կախեցե՜ք դրանց, կախեցե՜ք, խեղդեցե՜ք, սպանեցե՜ք։

— Սպասեցե՛ք,— ասաց Մանուկ-խանը և, դառնալով ուրացողին, ասաց.

— Այս րոպեիս ե՛տ դարձրու այս մարդի ապրանքը, և քեզ կազատեմ, եթե ոչ՝ կհրամայեմ, և իսկույն կգլխատեն քեզ։

Թագավորի մոտ գնալիս ուրացողը գոհարը տարել էր հետը, որ եթե բանը բացվի՝ ետ դարձնե։ Ծոցիցը հանեց գոհարը և տվավ Մանուկ-խանին։

Մանուկ-խանն էլ գոհարը հանձնեց տիրոջը և ստորագրություն առավ նրանից, որ իր ապրանքն ստացավ։

Ժողովուրդը շատ գոհ մնաց այդ արդար դատաստանից և Մանուկ-խանին գովասանելով մինչև երկինք բարձրացրեց։ Այս դատաստանի լուրը հասավ մինչև թագավորի ականջը։ Թագավորը կանչեց Մանուկ-խանին և ամեն բան մանրամասն իմանալով՝ մեծ պարգևներ տվավ նրան և իր մեծ իշխանների կարգը դասեց։

Մինչև այսօր էլ Մեծ պասի երկուշաբթի օրը շատերն են խան դառնում Թիֆլիսում, բայց Մանուկ-խանի պես խան միայն մեկ անգամ է եղել և այլևս չի կրկնվել։

Առաջադրանքներ

  • Կարդա’ ավանդությունը, դուրս գրի’ր ստեղծագործության գաղափարը արտահայտող մտքերը «բանալի և կողպեք» մեթոդով:

Իմաստությունը հասակից կախումն չունի, այդ մի շնորհք է, որ Աստված նրան է տալիս, ում ընտրում է ինքը։

Խելացի լինելու համար հասակը կապ չումի,

Եթե  դու ճիշտ օգտագործես խելքդ, դու ել խելացի կլինես ։

Ամեն մարդ կարող է իմաստությունը սիրել, իմաստասեր լինել, բայց ո՛չ իմաստուն։

Բոլորը կարողեն իմաստասեր լինել ,բայց ոչ

Բոլորը կարող են  իմաստոմ լինել 

      Ինչպես մեծերի մեջ կան տխմար և իմաստուն մարդիկ, մանուկների մեջ էլ կան տխմարներ ու իմաստուններ։ Իմաստությունը հասակից կախումն չունի, այդ մի շնորհք է, որ Աստված նրան է տալիս, ում ընտրում է ինքը։ Այսպիսի ընտրվածներ շատ քիչ են լինում թվով։ Ամեն մարդ կարող է իմաստությունը սիրել, իմաստասեր լինել, բայց ո՛չ իմաստուն։

  • Առանձնացրո’ւ բարբառային բառերը և դիտարկի’ր:

           Հարու տալ -եղջյուրներով խփել   

Վերլուծի’ր ընդգծված տողերը և վերլուծությունդ հրապարակի’ր քո բլոգում: Խելացի լինելու համար հասակը կապ չումի,

Եթե  դու ճիշտ օգտագործես խելքդ, դու ել խելացի կլինես ։

Ամեն մարդ կարող է իմաստությունը սիրել, իմաստասեր լինել, բայց ո՛չ իմաստուն։

Բոլորը կարողեն իմաստասեր լինել ,բայց ոչ

Բոլորը կարող են  իմաստոմ լինել 

      Ինչպես մեծերի մեջ կան տխմար և իմաստուն մարդիկ, մանուկների մեջ էլ կան տխմարներ ու իմաստուններ։ Իմաստությունը հասակից կախումն չունի, այդ մի շնորհք է, որ Աստված նրան է տալիս, ում ընտրում է ինքը։ Այսպիսի ընտրվածներ շատ քիչ են լինում թվով։ Ամեն մարդ կարող է իմաստությունը սիրել, իմաստասեր լինել, բայց ո՛չ իմաստուն։

  •  
  • Դուրս գրի’ր Մանուկ-խանի հնարամտությունը բնորոշող հատվածները:

             Դու տեսա՞ր,— հարցրեց վկային,— որ այն մարդը այս մարդու կնոջը հանձնեց սրա ուղարկած ամանաթը։ — Այո՛,— պատասխանեց վկան։ — Ի՞նչ բան էր։ — Քար էր։ — Ի՞նչ ձև ուներ։ — Կլոր էր։ — Ի՞նչ գույնի քար էր։ — Սպիտակ։ — Ի՞նչ մեծություն ուներ։ — Ահա՛ այսչափ կլիներ,— ասաց նա՝ ցույց տալով իր ձեռքի բռունցքը։ — Թանա՛ք քսեցեք սրա ամբողջ բռունցքին, և նրանով թող դրոշմե թղթի վրա քարի մեծությունը։ Մյուս վկան էլ ցույց տվավ, որ քարի մեծությունը մի թաթաչափ էր, ձևը տափակ էր, գույնը՝ սև։ Երրորդ վկան ցույց տվավ, որ քարի մեծությունը եղունգի չափ էր, գույնը՝ կարմիր, ձևը՝ քառանկյունի։

  • Արդարացրո’ւ և մեղադրի’ր իշատերին:
    Իշատերը մեղավոր էր , քանի որ նա չլսեց

ևև մի կողմ չտարավ իր էշին։

  • Մանրամասն նկարագրի’ր այն փողոցը, որտեղ տեղի ունեցավ միջադեպը:

Այնտեղ հավաքված էին շատ մանուկներ ։

և նրանցից մի խելացի երեխա ասաց որ 

եզատերը համրանա։

  • Բնութագրի’ր թագավորին` նրա դատավճիռը վերլուծելով:

Թագավորը շատ խելացի քայլ արեց ,

Նա ամեն մեկին առանձին քննեց

և իմացավ թե ով եր առդար ։

Վաճառականի խիղճը

Լինում է, չի լինում՝ մի գյուղացի։ Այս գյուղացին մի օր վերցնում է իր մինուճար որդուն և տանում քաղաք՝ մի վաճառականի, մի սովդաքարի[1]մոտ աշակերտ տալու։ Երկար ման գալուց հետո մտնում է մի հարուստ վաճառականի խանութ և ասում.

― Պարո՛ն վաճառական, իմ որդուս աշակերտ չե՞ք վերցնի։

― Կվերցնեմ,― պատասխանում է վաճառականը։

― Քանի՞ տարով կվերցնեք։

― Տասը տարով։

― Տասը տարին մի մարդու կյանք է, ես արդեն ուժասպառ եմ եղել, ուզում եմ մի քանի տարուց հետո իմ որդու պտուղը ուտեմ, եթե կարելի է՝ երեք տարով վերցրեք։

― Ոչ, որ այդպես է՝ ութ տարով կվերցնեմ։

Վերջը հինգ տարով համաձայնում են, իսկ ռոճիկի մասին երկար խոսելուց հետո գյուղացին թողնում է վաճառականի խղճին, թե որքան որ կցանկանա վճարել հինգ տարուց հետո։

Անցնում է երկու-երեք տարի․ գյուղացու որդին շատ հմուտ գործակատար է դուրս գալիս՝ այնպես, որ բոլոր հարևանները շատ նախանձում են, որ այդ վաճառականն այսպիսի ճարպիկ գործակատար ունի, շատ են ցանկանում, որ այդ գյուղացու որդուն տանեն իրանց մոտ, չի հաջողվում, որդին ասում է, թե՝ իմ հոր խոսքը պետք է սրբությամբ կատարեմ, չնայած որ գրավոր պայման էլ չունին, որդին ազնիվ խոսքը գրավոր պայմանից ավելի է գերադասում։

Հինգ տարին որ լրանում է՝ գյուղից, մայրիկից նամակ է ստանում, թե. «Հայրդ մերձիմահ հիվանդ է, քո հաշիվներդ տիրոջդ հետ վերջացրու և եկ։ Փողի համար որքան որ կտա՝ չհակաճառես, որովհետև հայրդ քո վարձի համար թողել է տիրոջդ խղճին, որքան կտա՝ կվերցնես, շատ թե քիչ»։

Որդին շատ է տխրում այդ նամակի վրա և երկար մտածելուց հետո գնում է տիրոջ մոտ և ասում. «Մայրիկիցս նամակ եմ ստացել, թե՝ հայրդ մերձիմահ հիվանդ է, հաշիվներդ վերջացրու և ե՛կ»։

Վաճառականն առանց երկար մտածելու ասում է՝ գնա՛, ազատ ես։

Գործակատարը վրդովվում է, թե՝ պարո՛ն, բա ես հինգ տարի ծառայել եմ քեզ, թե ինչպես եմ ծառայել քեզ, այդ Աստված գիտե, վերև՝ Աստված, ներքև՝ դուք, հայրս մերձիմահ հիվանդ է, մեռնում է, իմ հաշիվս տվե՛ք գնամ։

— Ի՜նչ հաշիվ, ի՜նչ Աստված, քեզ ուտացրել, խմացրել և փեշակ եմ սովորեցրել, էլ ի՞նչ ես ուզում, քեզ ոչ մի կոպեկ չեմ տալ, որտեղ ուզում ես գնա։

Այդ ժամանակներում այդ քաղաքում մի այսպիսի սովորություն է լինում։ Եթե մեկը մեռնելիս է լինում, բարեկամներին ոչ թե մեռելի տերն է հայտնելիս լինում, թե՝ այսինչ մարդը մեռել է, պետք է թաղեն, այլ՝ ծխատեր քահանային հայտնելիս են լինում, թե՝ այսինչ մարդը մեռել է, պետք է հայտնի բարեկամներին, համքարներին[2], և ամեն մի ծախս պետք է քահանան անի և վերջումը հաշիվ ներկայացնի։

Գյուղացու որդին տեսնում է, որ իր տերը խիղճ չունի և իր խոսքի տերը չէ, մտածում է, թե՝ երբ որ մի մարդ խիղճ չունի, նա մեռածի հաշվում է, և ինքը կարող է գնալ քահանային հայտնել, թե՝ իր տերը մեռած է։

Մյուս առավոտը գործակատարը վաղ գնում է եկեղեցի։ Առավոտյան ժամերգությունը վերջանալուց հետո դիմում է քահանային, թե՝ տերս վախճանվել է, պետք է բարեկամներին, համքարներին հայտնեք և թաղման ծախսերի պատրաստությունները տեսնեք։

Քահանան հայտնում է վաճառականի բոլոր բարեկամներին և համքարներին, որ երեկոյան գան վաճառականի տունը՝ հոգեհանգստին ներկա լինելու։

Երեկոյան քահանան տիրացուի հետ գնում է վաճառականի տունը և ի՜նչ է տեսնում՝ վաճառականը պատշգամբում նստած թեյ է խմում։

— Օրհնյա՛լ տեր, էս ո՞ր խաչից էր, որ դուք մեզ մոտ եք եկել, չէ՞ որ դուք տարեկան երկու անգամ եք գալիս։

— Աստված օրհնեսցե, որդի՛, անցնում էի ձեր տան մոտով, ուզեցի ձեզ այցելել և ձեր առողջությունը հարցնել։

Վերջապես խոսում են դեսից-դենից և տեսնում են՝ բակի մեջը վեց հոգի եկան և, տեսնելով վաճառականին քահանայի հետ խոսելիս, ետ են դառնում դեպի փողոց, հինգ րոպեից հետո գալիս են տասներկու հոգի և, տեսնելով վաճառականին և քահանային, դարձյալ փողոց են գնում։ Տասը րոպեից հետո գալիս են տասնըութ հոգի և կրկին ետ են դառնում։ Տասնըհինգ րոպեից հետո գալիս են քսանըչորս հոգի և դարձյալ ետ են դառնում։
Այս վաճառականը քիչ է մնում թե խելագարվի։

― Սա ի՞նչ բան է.― կանչում է ծառային, թե՝ գնա այն մարդկանցից մի քանիսին կանչիր։ Գալիս են հինգ-վեց հոգի։

― Ինչի՞ համար եք եկել և գնում։

― Մեզ ասացին, որ դուք մեռել եք, եկել ենք հոգոցի[3] վրա։

Քահանան տեղը կանգնում է և ասում.

― Ես էլ հենց դրա համար եմ եկել։

Մյուս օրը վաճառականը գնում է թագավորի մոտ ու հայտնում գործի եղելությունը և ասում, որ իր գործակատարն ուզում էր իրան սաղ-սաղ թաղել, խնդրում է մի դատաստան։

Կանչում են գործակատարին։

Գալիս է գործակատարը։

Գործակատարը պատմում է գործի ամբողջ պատմությունը, թե ինչպես իր հայրը իրան աշակերտ է տվել վաճառականի մոտ և վարձատրության մասին թողել է վաճառականի խղճին։

Թագավորին պատմում է տղան, թե՝ քանի որ էս տերը խիղճ չունի, ինձ համար մեռածի հաշվում է, և ես դիմեցի այդ միջոցին։

Կանչում է թագավորը դահիճներին, թե՝ այս տղային տարեք կախեցեք։

Դահիճները տանում են կախելու։

Թագավորը հարցնում է վաճառականին, թե՝ էլ ուրիշ ասելու ոչինչ չունե՞ս։

― Ոչինչ չունեմ, թող տանեն կախելու, դա ուզում էր ինձ կենդանի թաղել,― ասում է վաճառականը։

Երկրորդ անգամ հարցնում է թագավորը վաճառականին, թե՝ էլ ուրիշ ասելու կամ գանգատ չունե՞ս։

― Ո՛չ, ոչինչ չունեմ ասելու, թող տանեն կախելու։

Երրորդ անգամ հարցնում է թագավորը և միևնույն պատասխանն է ստանում, թե՝ թող կախեն։

Թագավորը մարդ է ուղարկում դահիճների մոտ, թե՝ ե՛տ բերեք տղային, մի՛ք կախիլ։

Թագավորը հրամայում է դահիճներին, թե՝ վաճառականի՛ն տարեք կախելու։

Դահիճները տանում են վաճառականին կախելու։

Թագավորը հարցնում է տղային, թե՝ էլ ուրիշ ասելու կամ գանգատ չունե՞ս տիրոջդ վրա։

Տղան ձայն չի հանում։

Երկրորդ անգամ ասում է տղային, բայց դարձյալ պատասխան չկա։

Երրորդ անգամ հարցնում է տղային, թե՝ պատասխա՛ն տուր, խո էլ ոչինչ չունե՞ս ասելու։

Տղան լացակումած ասում է.

― Տե՛ր արքա, ես խղճում եմ նրա զավակներին, ես մտնում եմ նրանց դրության մեջ։ Նրա որդիքը պետք է լացեն, որ իրանց հորը կենդանի թաղում են։ Ես ոչ մի պահանջ չունեմ նրանից և հրաժարվում եմ մի որևէ վարձատրությունից։

Թագավորը կանչում է դահիճներին, թե՝ թողե՛ք վաճառականին, էլ մի՛ կախեք։

Թագավորը կանչել է տալիս քաղաքի հայտնի վաճառականներին և հայտնում, թե այս վաճառականը որքան որ կարողություն ունի՝ կիսեցեք և կեսը տվեք իր գործակատարին։

Այդպիսով, վաճառականի կարողության կեսը տալիս են իր գործակատարին և վերջ տալիս վաճառականի գանգատին։

Առաջադրանքներ

Բացատրի՛ր ընդգծված բառերը։

Սովդաքարի-վաճարական

Ռոճիկ-աշխատավարձ

Մերձի-մահ

 Վրդովվել – հուզվել

  Փեշակ-արհեստ

  Ծխատեր-եկեղեցական տվյալ ծուխը հովվող

  Համքար-արհեստագիծ,

Գործակատարն-գործակալ

Վաղճանվել -մահանալ

Գանգատ -բողոք

Բնութագրի՛ր վաճառականին։

Վաճառականը շատ անխիղճ էր և

 Շատ խորամանկ էր ։

Տեքստից առանձնացրո՛ւ վաճառականին բնութագրող հատվածները։

Պարո՛ն վաճառական, իմ որդուս աշակերտ չե՞ք վերցնի։

― Կվերցնեմ,― պատասխանում է վաճառականը։

― Քանի՞ տարով կվերցնեք։

― Տասը տարով։

― Տասը տարին մի մարդու կյանք է, ես արդեն ուժասպառ եմ եղել, ուզում եմ մի քանի տարուց հետո իմ որդու պտուղը ուտեմ, եթե կարելի է՝ երեք տարով վերցրեք։

Տեքստից առանձնացրո՛ւ երիտասարդ գործակատարին բնութագրող տողերը։

Գյուղացու որդին շատ հմուտ գործակատար է դուրս գալիս՝ այնպես, որ բոլոր հարևանները շատ նախանձում են, որ այդ վաճառականն այսպիսի ճարպիկ գործակատար ունի, շատ են ցանկանում, որ այդ գյուղացու որդուն տանեն իրանց մոտ, չի հաջողվում, որդին ասում է, թե՝ իմ հոր խոսքը պետք է սրբությամբ կատարեմ

Վերլուծի՛ր երիտասարդ գործակատարի արարքը։ Արդարացրո՛ւ նրան։

Նա շատ բարի էր, և  ներեց չար վաճառականին։