Նախնադարյան ՀԵՂԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆը և հայ ժՈՂՈՎՐԴԻ կԿԱԶՄԱՎՈՐՄԱՆ սՍԿԻԶԲԸ ։ ՀԱՐՑԵՐ և առԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔր

1.     Ինչո՞ւ սկզբում ի հայտ եկավ երկրագործությունը, հետո միայն անասնապահությունը։

Քանի որ ավելի հեշտ էր մշակել հողը, բույսերը աճում էին ամեն տեղ,  իսկ անասնապահությունը ավելի դժվար էր ու ժամնակատար;

2.     Ի՞նչ փոփոխություններ եղան անասնապահության եւ երկրագործության առաջացման արդյունքում:

Մարդիկ սկսեցին  սպառել,  արտադրել և ստեղծել :

3.     Ի՞նչ կապ կա գյուղատնտեսության եւ քաղաքների առաջացման միջեւ:

Մարդիկ սկսեցին մշտական բնակավայրեր կառուցել եւ հետո անցան նստակեցության: Գործիքներով աշխատելը մեծ հմտություն և ջանքեր էր պահանջում, ու մարդիկ սկսեցին  հմտանալ  տարբեր արհեստներում։ Նրանք սկսեցին բնակվել ավելի մեծ  համայնքներում, որն էլ  աստիճանաբար վերածվեց քաղաքների։

5.     Ինչո՞ւ էին վաղ բնակավայրերը գտնվում գետերի մոտ:
 Վաղ բնակավայրերը գտնվում գետերի մոտ, քանի որ գետը դա մաքուր ջուր է,  մարդիկ կարող էին իրենց ուտելիքը այնտեղ  լվանալ, ինչպես նաև խմել այնտեղի ջրից կամ ուղակի լողանալ այնտեղի ջրերից։

6.     Ինչպե՞ս հնարավոր դարձավ նեոլիթյան (գյուղատնտեսական) հեղափոխությունը:
Մարդը սկսեց զարգանալ
և դրա արդյունքով, նրա գիտակցության և սպառողական բնազդի արդյունքում մարդը սովորեց, ոչ միայն սպառել այլ նաև արտադրել։

7.     Ինչպե՞ս ենք իմանում, որ Հայկական լեռնաշխարհը եղել է երկրագործության և անասնապահության նախահայրենիքիներից մեկը։ Հայկական լեռնաշխարհի նոր քարիդարյան բնակավայրերը հիմնականում գտնվում են Արարատյան դաշտում, Արաքսի, Արածանիի և Հայաստանի մյուս մեծ ու փոքր գետերի հովիտներում։ Նոր քարի դարյան բնակավայրերից հայտնաբերված նյութերը հիմք են տալիս պնդելու, որ Հայկական լեռնաշխարհը երկրագործության եւ անասնապահության նախահայրենիքներից մեկն է։ Հնագիտական եւ գենետիկական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ժամանակակից հայերն անմիջական հետնորդներն են Հայկական լեռնաշխարհի նոր քարի դարյան բնակչության։

Հարցեր և առաջադրանքներ էջ 23

  1. Ինչու՞ են պատմաբաններին անհրաժեշտ հնագիտության և կենսաբանության աջակցություն՝ նախապատմությունն ուսումնասիրելու համար։
    Անցյալի պատկերները ստեղծելու համար պատմաբանները սովորաբար դիմում են գրավոր տեքստերին ու քանի որ դրանց վերաբերյալ շատ նյութեր չկան ու հնագույն մարդկանց պատմությունը վերակառուցելիս պատմաբանները դիմում են հնագիտության , կենսաբանության օգնությանը:
  2. Որո՞նք են եղել մարդկության պատմության հիմնական ձեռքբերումները Հին քարի դարում և ի՞նչ դժվարությունների են հանդիպել։
    Մարդկության պատմության հիմնական ձեռքբերումները գործիքների պատրաստելն էր, վայրի կենդանիներին ընտելացնելն ու կրակի օգտագործումն էր։ Նաև լեզվի զարգացումն էր։ Դժվարությունները այն էր, որ նրանք ստեղծում էին նոր ապաստարաններ, բայց դրանից առաջ ապրում էին քարանձավներում։
  3. Ինչո՞վ էին նեանդերթալցիներն ու հոմո սապիենսները տարբերվում նախամարդկանց այլ տեսակներից։
    Հոմո սապիսները առաջինն են արտագաղթել հետո նրանց հաջորդել են նեանդերթալցին ։ Նրանք նույնպես կարողացան դրսևորել նույն հարմարվողականությանը ինչ էրկտուսը։
    4 Ինչու՞ էր կրակի գյուտը այդքան կարևոր։ Կրակի օգնությամբ մարդիկ կարողապում էին լուծել տարբեր ապրելու համար խնդիրներ, որնոցից էին՝ խարույկ վառելը, կրակի օգնությաբ տաքացնել երկաթը և զենք կամ դանակ ստանալը և այլն։
    5 Ինչո՞վ էր կարևոր Հայկական լեռնաշխարհը նախամարդկանց գաղթի ճանապարհին:
    Հայկական լեռնաշխարհը եղել է նախամարդկանց գաղթի ճանապարհի կարեւոր հանգրվաններից մեկը, և ծառայելով որպես հիմնական տարածք, որտեղից սկիզբ են առել Եվրոպայի եւ Ասիայի բնակեցումները։ Լեռնաշխարհի հինքարիդարյան հայտնի կայաններից են Արտին լեռան, Արզնիի, Ազոխի, Հրազդանի կիրճի, Շանիդարի հնավայր քարայրները։
    6 Ինչպե՞ս տեխնոլոգիաները պայմանավորեցին նախամարդկանց կյանքի
    զարգացումը:
    Գործիքներ պատրաստելը, վայրի կենդանիներին ընտելացնելն ու կրակի օգտագործումը հինքարիդարյան կարեւոր տեխնոլոգիա կան նորարարություններից են։